توسعه زیرساخت‌های تخصصی کشور با مدل نوین آزمایشگاه‌های ملی

عطاالله پورعباسی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌وگو با خبرگزاری کرامت در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت و ساختار مالکیتی و اجرایی «نخستین آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان ایران» و نقش جهاد دانشگاهی و معاونت علمی در این پروژه اظهار کرد: این پروژه یک کار ترکیبی و مشترک است؛ اصولاً آزمایشگاه‌های ملی در معاونت علمی دارای تعریف مشخصی هستند و به عنوان زیرساخت‌هایی شناخته می‌شوند که خدمات آن‌ها مختص به یک نهاد یا دستگاه خاص نیست، بلکه تمام کشور و جامعه علمی می‌توانند از خدمات و ظرفیت‌های آن بهره‌مند شوند.

وی با ذکر نمونه‌ای در این زمینه افزود: به‌طور مثال، در حوزه علوم شناختی «آزمایشگاه ملی نقشه‌برداری مغز» را در اختیار داریم که به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های ملی، وظیفه آن خدمت‌رسانی به تمامی پژوهشگران در سراسر کشور است و همه محققان امکان استفاده از این زیرساخت را دارند.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با تأکید بر سیاست‌های حمایتی تصریح کرد: معاونت علمی در زمینه این دست از آزمایشگاه‌های ملی، برنامه‌های توسعه‌ای گسترده‌ای دارد و به‌طور جدی از آن‌ها حمایت می‌کند؛ کمااینکه هم‌اکنون نیز چند مجموعه آزمایشگاهی ملی دیگر از جمله «آزمایشگاه ملی مولتی‌اومیکس» و «آزمایشگاه‌های CRO یا CDMO» در حال شکل‌گیری و راه‌اندازی هستند.

پورعباسی درباره آزمایشگاه نخستی‌سانان خاطرنشان کرد: بنا بر این است که «آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان» نیز در قالب مدل آزمایشگاه‌های ملی مورد حمایت معاونت علمی قرار گیرد تا خدمات آن در دسترس عموم پژوهشگران و فناوران کشور باشد. خوشبختانه این پروژه پیشرفت فیزیکی مناسبی داشته و ان‌شاءالله بنا داریم فاز نخست آن تا پایان سال جاری به بهره‌برداری برسد.

وی در پاسخ به سوالی درباره ماهیت و مأموریت سایر آزمایشگاه‌های در دست احداث گفت: در حوزه اختصاصی علوم شناختی، در حال حاضر «آزمایشگاه ملی نقشه‌برداری مغز» و «آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان» فعال و تعریف شده‌اند؛ اما سایر مجموعه‌ها زیرساخت‌هایی هستند که به تمام حوزه‌ها از جمله حوزه شناختی خدمت‌رسانی می‌کنند و صرفاً مختص به علوم شناختی نیستند.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی ادامه داد: به‌عنوان نمونه، «آزمایشگاه ملی پزشکی فردی یا مولتی‌اومیکس»، خدمات ارزیابی آزمایشگاهی را در حوزه‌های «اومیکس» نظیر ژنومیکس، متابولومیکس و میکروبیومیکس ارائه می‌دهد که این خدمات می‌تواند زمینه‌ها و کاربردهای شناختی را نیز پوشش دهد. در واقع این مجموعه‌ها زیرساخت‌های یکپارچه‌ای به‌شمار می‌روند که به تمام حوزه‌های دانشی کشور خدمات تخصصی ارائه خواهند داد و تحت حمایت معاونت علمی هستند.

پورعباسی در پاسخ به پرسش پایانی پیرامون نحوه تأمین بودجه و ساخت این زیرساخت‌ها تأکید کرد: آزمایشگاه‌های ملی دارای تعاریف و چهارچوب‌های مشخصی در معاونت علمی هستند؛ چنانچه پروژه‌ای در این قالب و استانداردها بگنجد، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری اعتبارات و حمایت‌های مصوب را برای راه‌اندازی و توسعه آن‌ها اختصاص داده و پرداخت می‌کند.