دلخوش به وعده ها

مهم‌ترین خبر صبح امروز، سقوط دولت بعث در سوریه بود و تصاویر حضور اعضای گروه تحریرالشام در شهر دمشق در رسانه‌ها منتشر شد. حتی نخست‎وزیر نیز رسماً مصاحبه و اعلام کرد که تسلیم می‌شود و حاضر است مقدمات انتقال قدرت را فراهم کند؛ اتقاقی که آنقدر سریع و حیرت‎انگیز صورت گرفت که همه ناظران را تنها محو فرو ریختن یک حکومت ۵۴ ساله کرده است؛ اما در این میان شاید مهم‌ترین سؤال این باشد که چرا حکومت اسد که در سال ۲۰۱۱ در مقابل گروه‌هایی به مراتب قوی‌تر و جنگی بسیار گسترده‌تر ایستاده بود، اکنون و در ماه‌های پایانی ۲۰۲۴ اینگونه و در چشم برهم زدنی فرو ریخت؟ شاید در روزهای پیش رو ابعاد و زوایای زیادی از این سرنوشت حکومت بعث مشخص شود؛ اما در یک نگاه گذرا می‌توان از چهار دلیل مهم سخن به میان آورد:

۱ـ ضعیف شدن ارتش و آلوده شدن به فساد: ارتش سوریه طی یک دهه اخیر روز به روز ضعیف شده و سازمان منسجم و یکپارچه آن تحلیل رفته است. نداشتن انگیزه و آلوده شده نیروهای ارتش به فساد از دلایل اصلی این ضعف ارتش است که مقابل یک گروه کوچک عملاً توان مقابله ندارد و می‎بینیم که توان مقابله جدی مقابل معارضان از خود نشان نمی‎دهد. اخبار غیررسمی حتی از تبانی برخی سران ارتش با معارضان در قبال دریافت رشوه حکایت دارد که داستان غم‌آلودی است.

۲ـ همراهی نکردن مردم با دولت و ارتش: همراهی نکردن مردم با دولت و ارتش این کشور دلیل دیگری است که نظام سوریه را از پشتوانه قوی داخلی محروم کرده است. مشکلات ساختاری و اقتصادی که طی سال‎ها انباشته شده و راه حلی برای آن متصور نیست، موجب شده عملاً چشم‌انداز روشنی پیش چشمان مردم نباشد.

 ۳ـ اعتماد دولت سوریه به برخی وعده‎های دولت‌های خارجی: بازی خوردن دولت سوریه در مقابل برخی وعده‌های خارجی کشورهای منظقه در ازای دست‌برداشتن از مقاومت، نکته دیگری است که عملاً دولت سوریه را از مرکز ثقل محور مقاومت به حاشیه برده و راه را برای توطئه‌های داخلی هموار کرده است.

۴ـ مداخلات خارجی و تجهیز تروریست‌ها: چشم طمع دولت‎های غربی و برخی قدرت‎های منطقه‌ای به مطامع سرزمینی سوریه و تجهیز تروریست‌ها در این کشور از داعش و جبهه النصره گرفته تا تحریرالشام نکته دیگری است که آرامش و پکپارچگی را از کشور سوریه گرفته و طی سال‎های اخیر میدان جولان تروریست‌ها بوده است. همه این عوامل نارضایتی بیشتر مردم سوریه را فراهم کرده که مانع از حمایت قوی آنها از نظام فعلی سوریه شده است.(احمد پناهی)