عبرت‌های جنگ اوکراین

بعد از مدت‌ها تنش بین روسیه و اوکراین، نهایتاً روسیه بامداد پنجشنبه به مناطق مختلف اوکراین حمله کرد و این حملات از نظر وسعت جغرافیایی محدود به مناطق شرقی نبود. دلیل اصلی حمله روسیه به اوکراین، طرح عضویت این کشور در ناتو و اقدامات تحریک‌آمیز کی‌یف در طول سه سال گذشته در مرزهای غربی روسیه همچون مانورهای نظامی با ناتو بود. طرح عضویت اوکراین در ناتو از سال 2008 و در زمان جورج بوش پسر مطرح شده بود؛ اما ناتو هیچ موقع این طرح را عملی نکرد و مشخص شد که اهداف ناتو بیشتر تحرکات نظامی- امنیتی در مرزهای غربی روسیه بوده است. بااین‌وجود، بیش از خود جنگ، عبرت‌های جنگ اوکراین برای هر صاحب بصیرتی، درس‌آموز است.

 جنگ اوکراین نشان داد که کشورهای غربی همچنان بی‌اعتمادترین کشورها در جهان هستند. در این جنگ، تاکنون هیچ کشور غربی حاضر نشده است به‌صورت عملی از کی‌یف حمایت کند و حتی به درخواست‌های رئیس‌جمهور این کشور پاسخ نداده‌اند. نمونه این‌گونه رفتارها توسط آمریکا و غربی‌ها بسیار است و می‌توان مثال‌های مختلف تاریخی از صدام حسین گرفته تا حسنی مبارک و معمر قذافی برشمرد.

عبرت دوم این است که هیچ کشوری نباید بر روی مؤلفه‌های قدرت خود مذاکره و نسبت به تضمین طرف مقابل اعتماد کند. در بین سال‌های 1994 و 1996، بلاروس، قزاقستان و اوکراین بر اساس معاهده بوداپست از سلاح‌های هسته‌ای خود دست کشیدند و تا آن زمان، اوکراین سومین انبار بزرگ تسلیحات هسته‌ای جهان را داشت. حتی بسیاری جدایی کریمه از اوکراین و الحاق آن به روسیه را ناشی از خلع سلاح هسته‌ای اوکراین می‌دانند. نمونه دیگر از اعتماد به غرب در این زمینه، لیبی بود که بعد از خلع سلاح آن، کشورهای غربی با ایجاد منطقه پروازممنوع، لیبی را اشغال کردند. در مورد مشابه دیگر، آمریکا درست 17 روز بعد از پذیرش تحویل آخرین داشته‌های موشکی توسط صدام حسین، به عراق حمله کرد!

عبرت سوم، عدم وابستگی به سایر کشورها است. اوکراین از نظر جنگ‌افزارهای نظامی، تجهیزات پدافندی و آفندی، وابستگی کامل به آمریکا داشت. در طول جنگ اخیر اوکراین علاوه بر اینکه توانایی استفاده از این جنگ‌افزارها را نداشت، حتی با پاسخ منفی از سوی کشورهای غربی برای انتقال تجهیزات نظامی مواجه شد. این نشان می‌دهد که تکیه بر توان و تولید داخلی از مهم‌ترین عناصر برای ایجاد نمایش قدرت است.

غرب همواره برای پیاده‌سازی اهداف خود در یک کشور، ابتدا به استحاله درونی و استفاده از گزینه‌های وابسته روی می‌آورد و سپس از طریق این بستر اقدام به پیاده‌سازی طرح‌های خود می‌کند. در اوکراین، غرب ابتدا در سال 2014 در قالب انقلاب‌های رنگین، رئیس‌جمهور قانونی این کشور را برکنار و سپس رئیس‌جمهوری وابسته به خود را روی کار آورد. از سال 2014 تاکنون غرب از این بستر موجود در اوکراین برای منافع خود همچون ضربه زدن به روسیه استفاده کرده است. تاکنون این سناریو توسط آمریکا در برخی کشورهای دیگر نیز اجرا شده است. واقعیت آن است که آمریکا و غرب با اجرای این سیاست‌های مداخله‌جویانه، تنها به دنبال منافع خود هستند و هیچ دلسوزی‌ای نسبت به ملت‌ها ندارند و در بحران‌ها و جنگ‌ها پشت همین ملت‌های دلداده به شعارهای غرب را آشکارا خالی می‌کنند.

یادداشت روز

(نویسنده: محمدرضا فرهادی)