محاسبه‌ای که به هم خورد

 ویتکاف در این گفتگو با اشاره به پرسش مستقیم دونالد ترامپ درباره علت عدم تسلیم ایران در برابر شرایط سخت اقتصادی و نظامی گفت:«رئیس‌جمهور امروز صبح این موضوع را از من پرسید. او کنجکاو است بداند چرا آن‌ها تحت چنین فشاری تسلیم نشده‌اند.»

این اظهارات که به گفته ویتکاف با لحنی توأم با کنجکاوی و ناامیدی نسبی مطرح شده، نشان‌دهنده فروپاشی یک فرضیه اساسی در محاسبات راهبردی واشنگتن است. دولت آمریکا پس از خروج یک‌جانبه از برجام، تشدید تحریم‌ها، تحمیل جنگ ۱۲ روزه علیه ایران، فعال کردن اسنپ‌بک، اجرای کودتای آمریکایی-صهیونی در دی‌ماه و گسیل تجهیزات نظامی به منطقه غرب آسیا، با این باور پیش رفت که می‌تواند از طریق جنگ اقتصادی، نظامی، امنیتی و تهدید نظامی، ایران را به پای میز مذاکره با شرایط کاملاً مطلوب خود بکشاند.با این حال، تحلیل ویتکاف از نگرانی ترامپ بیانگر آن است که کارزار فشار حداکثری نتوانسته به هدف سیاسی خود که تغییر رفتار یا سرنگونی نظام بود دست یابد. نماینده آمریکا در بخش دیگری از مصاحبه، با اشاره به فعالیت‌های هسته‌ای ایران، ادعا کرد:«سطح غنی‌سازی اورانیوم در ایران به‌مراتب فراتر از نیازهای یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی است.»این ادعا در حالی مطرح می‌شود که ایران همواره بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود تأکید کرده و کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بارها بر انحراف نیافتن فعالیت‌های ایران صحه گذاشته‌اند. طرح این ادعاها در کنار اعتراف به ناامیدی واشنگتن، نوعی بازی دوگانه برای حفظ برگه‌های فشار در مذاکرات احتمالی آینده است.نکته قابل تأمل در سخنان ویتکاف، اذعان غیرمستقیم به ناکارآمدی ابزار فشار نظامی است. او با اشاره به اینکه ترامپ گزینه‌های متعددی در اختیار دارد، عملاً تأکید می‌کند که حتی وجود این گزینه‌ها نیز نتوانسته ایران را به عقب‌نشینی از مواضع خود وادار کند. این رویکرد بیانگر آن است که جمهوری اسلامی با تکیه بر سه مؤلفه اساسی یعنی «مقاومت مقتدرانه»، «روحیه انقلابی» و «اعتماد به توان داخلی» توانسته است معادلات قدرت را در منطقه به نفع خود تغییر داده و محاسبات دشمن را در هم بشکند.به نظر می‌رسد واشنگتن در حال تجربه یک شوک راهبردی است. سیاستی که برای وادار کردن ایران به تسلیم طراحی شده بود، اکنون به عاملی برای بازدارندگی فعالانه جمهوری اسلامی تبدیل شده است. اعتراف ویتکاف به اینکه ترامپ دلیل این ایستادگی را نمی‌فهمد، در واقع اعتراف به درک نادرست آمریکا از ماهیت نظام سیاسی و اجتماعی ایران است.این اعترافات در شرایطی صورت می‌گیرد که آینده مذاکرات نه بر مبنای تهدید و فشار، بلکه بر اساس احترام متقابل و به رسمیت شناختن حقوق مسلم ایران در چارچوب منافع ملی رقم خواهد خورد. پیام روشن سخنان ویتکاف این است که دکترین تسلیم در قاموس انقلاب اسلامی جایی ندارد و راهبرد مقاومت، مؤثرترین عامل در برهم زدن محاسبات غلط دشمنان این مرز و بوم است.

گزارش روز

(مصطفی علیجان‌زاده)