کرامت گزارش می دهد؛ توانمندسازی تنها راه حل حواشی حاشیه شهر

خبرگزاری کرامت: یکی از زمینه‌های ناپایداری توسعه‌ شهری و اقتصاد کلان‌شهرها در کشورهای درحال‌توسعه گونه‌ای از سکونت با مشکلات خاص خود موسوم به سکونت‌گاه‌های غیررسمی یا حاشیه‌نشینی بوده که بنا بر اطلاعات موثق همواره رو به فزونی است.
حاشیه‌نشینی و مشکلات خاص آن خصوصاً پس از پایان جنگ جهانی دوم بیش‌ازپیش برای مدیران شهری معضل ساز شد. نکته مهم درباره حاشیه‌نشینی این است که این پدیده درعین‌حال که نتیجه و حاصل معضلات اجتماعی و خصوصاً اقتصادی است، به مشکلات دیگری همچون بزهکاری نیز دامن می‌زند. دراین‌بین نقش مسائل اقتصادی مهم‌تر از همه جوانب به نظر می‌رسد.
همواره کارشناسان و مدیران شهری رویکردهایی را برای رویارویی با این مسئله بکار گرفته‌اند، رویکردهایی که با توجه به پیچیدگی و پویایی شهرها مدام در حال تغییر است. پس از به‌کارگیری رویکردهایی همچون نادیده گرفتن، تخریب و جابجایی، عرضه زمین و خدمات، و بهسازی که هیچ‌یک در عرصه هم چندان موفقیت‌آمیز نبودند، ناکارآمدی دیدگاه از بالا به پایین در حل مشکلات سکونتگاه‌های غیررسمی روشن شد. ازاین‌رو به‌کارگیری دیدگاهی متفاوت با برنامه‌ریزی سنتی و بهره‌گیری از مشارکت مردمی بیش‌ازپیش موردتوجه قرار گرفت و بدین ترتیب توانمندسازی به‌عنوان رویکرد تازه‌ای برای رویارویی با اسکان غیررسمی مطرح شد.
در توانمندسازی علاوه بر توجه به جنبه‌های کالبدی که از راه مشارکت برای ارتقاء محیط کالبدی محقق می‌شود، به جنبه‌های اجتماعی (ارتقاء اجتماعی) و اقتصادی (توانمندسازی اقتصادی) نیز توجه می‌شود و راهبرد تحقق این هدف‌ها سازمان‌دهی اجتماعی و مشارکت عمومی در همه زمینه‌هاست.
شهر مشهد نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و وجود بارگاه منور رضوی با این پدیده بیشتر مواجه بوده و همه‌روزه شاهد افزایش تعداد ساکنین مناطق حاشیه‌ای و سکونت‌گاه‌های غیرقانونی و موقت است.
از این و به‌منظور بررسی مشکلات ساکنین مناطق حاشیه شهر به سراغ یکی از شهروندان مقیم در این مناطق رفته و با وی به گفتگو نشستیم.
این شهروند با اشاره به نرخ بزه در این مناطق ابراز کرد: متأسفانه بخش عمده‌ای از خلاف‌های صورت گرفته در سطح شهر ریشه در این مناطق داشته و به‌نوعی به حاشیه شهر مربوط می‌گردد.
وی ادامه داد: بیکاری و فشارهای اقتصادی سبب شده تا این افراد به‌منظور امرارمعاش دست رفتارهای مجرمانه زده و شاهد بروز هرگونه فعالیت خلاف قانون در این مناطق باشیم.
این ساکن یکی از مناطق حاشیه شهر مشهد عنوان کرد: مهاجرت بی‌حدواندازه، اعتیاد، وجود زمین‌های بایر فراوان و آوازه منفی این مناطق سبب شده تا رشد اقتصادی و فرهنگی مناطق حاشیه‌ای شهر مشهد به‌کندی انجام‌شده و حتی متوقف شود.
به منظور پیگیری اقدامات انجام شده توسط مدیران شهری به سراغ علی رضازاده، مدیرعامل سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری مشهد به عنوان دستگاه متولی مناطق حاشیه شهر و کم برخوردار مشهد رفته و با وی به گفتگو نشستیم.

علی رضازاده در گفتگو با خبرنگار کرامت تصریح کرد: یکی از رسالت‌های سازمان بازآفرینی و شهرداری مشهد پرداختن به هویت محلات و توجه به ویژگی‌های خاص نژادی و قومیتی محلات شهر است. به شکلی که با ارائه جاذبه‌های محلی بتوانیم به سمت ایجاد بوم گشت محله و ارتقا و توانمندسازی ساکنین آن محل برویم.
وی افزود: مشهد مقدس به‌واسطه وجود مضجع منور رضوی شاهد حضور اقوام مختلف با قومیت‌ها و فرهنگ‌های متفاوت از جای‌جای میهن عزیزمان است که معمولاً هرکدام دریکی از محلات و مناطق؛ دارای فراوانی بیشتری هستند.
مدیرعامل سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری مشهد ادامه داد: در راستای سیاست‌های کلان شورای سلامی شهر و دستور شهردار محترم مبنی بر معرفی ظرفیت‌های مناطق حاشیه شهر مشهد، سازمان بازآفرینی برای نخستین بار فرایندی را شروع و طی جلساتی متعدد با معتمدین محلات و دفاتر تسهیلگری و نخبگان، ظرفیت‌های مختلف مناطق هدف را احصا و با شاخص گذاری بر روی نقاط در انتها بر روی سه‌نقطه شامل محله گل شهر، محله باهنر و شهرک شهید بهشتی اتفاق‌نظر شد که این سه‌نقطه می‌توانند در نوروز امسال به‌عنوان مقصد گردشگری شهری موردتوجه قرار بگیرند؛ ازاین‌رو برای نخستین بار در مشهد، بوم گشت محلات را در نوروز به اجرا گذاشتیم.
وی با اشاره به ترکیب جمعیتی این سه‌نقطه ادامه داد:شهرک شهید باهنر در منطقه شش مشهد پذیرای جمع کثیری از اهالی خونگرم سیستان و بلوچستان و شهرک شهید بهشتی پذیرایی اهالی غیور خوزستان و مردم عرب‌زبان خطه جنوب است و گل شهر نیز جمع کثیری از مهاجرین عزیز افغانستانی و خانواده باشرافت فاطمیون را در خود جای‌داده است.
رضازاده ابراز کرد: اهالی این مناطق نیز اغلب با آداب‌ورسوم خاص خود به زندگی خود ادامه داده و حتی در برخی محلات مثل حر ۸۲شاهدیم که بازارچه‌هایی مبتنی بر فرهنگ همین مردم شکل‌گرفته که می‌توانند به‌عنوان جاذبه‌هایی در عرصه گردشگری شهری موردتوجه قرار گیرند.
وی گفت: علاوه بر برنامه‌های و اقدامات اولیه مانند رنگ‌آمیزی جداول و درب منازل و ایجاد طاق‌های نصرت ورودی، برنامه‌های ویژه‌ای برای هویت افزایی به محلات، مقوله‌های فرهنگی تفریحی، مسابقات ، المان‌های تعاملی و گردشگری نیز در دستور کار قرار گرفت.
مدیرعامل سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری مشهد با تأکید بر اهمیت معرفی ظرفیت‌های انسانی این مناطق یادآور شد: در این برنامه‌ها انشالله سعی خواهد شد ضمن معرفی چهره‌های شاخص، هنرمندان و نخبگان این محلات برنامه‌هایی با مشارکت مردم نیز برگزار شود.
با توجه به ازاین‌دست اقدامات صورت گرفته‌شده توسط سازمان بازآفرینی شهرداری مشهد، می‌تواند امیدوار بود که در سال آتی شاهد رفع بخش عمده‌ای از مشکلات نقاط حاشیه‌ای شهر مشهد باشیم.
خبرگزاری کرامت پیگیری و مطالبه گری در خصوص گفته‌های بالا را وظیفه خود دانسته و نتیجه آن را به اطلاع مخاطبان می‌رساند.